دستگاه عصبی
مغز ماهیان درداخل حفره جمجمه عصبی قرار دارد و توسط غضروف یا استخوان, پرده مننژ, مایه مغزی نخاعی و ماتریکس چربی محافظت میشود. اعصاب مغزی 10 جفت بوده واز طریق منافذ جمجمه به سایر قسمتهای بدن کشیده می شوند. وزن مغز ماهیان از 0.1 تا 0.3 درصد وزن بدن درماهیان مختلف متغیراست. این اندام در ماهیها همانند سایر مهره داران از سه قسمت: مغز قدامی, مغز میانی ومغز خلفی تشکیل شده است. نخاع که در ادامه مغز قرار دارد جمجمه را از طریق سوراخ فورامن مگنوم به سمت قسمت خلفی بدن ترک میکند.
حس بویایی
معمولا گیرنده های بویایی در داخل حفره بویایی قرار دارند کهدارای مجاری ورود و خروج آب است (سوراخ های بینی). این حفره به دو قسمت تقسیم شده است و جریان یک طرفه آب در آن برقرار است. بو زمانی ادراک میشود که مواد شیمیایی محلول در آب در تماس با غنچه های بویایی قرار گیرند. آمینها و اسید های آمینه (زیر واحد های پروتئینها) ازمواد تحریک کننده حس بویایی ماهی به شمار می آیند.
حس چشایی
گیرنده های چشایی (غنچه های چشایی) در داخل پوست قرار دارند و انتهای خارجی آنها به سطح پوست می رسد. معمولا غنچه های چشایی در دهان و ناحیه حلق متمرکزند ولی میتوانند در قسمتهای مختلف بدن نیز قرار گیرند. اسید های آمینه (زیر واحد های پروتئینها) ازمواد تحریک کننده حس چشایی ماهی به شمار می آیند ماهی ها فقط میتوانند مزه تلخی (و نه شور, شیرین و یا ترش) را تشخیص دهند.
دستگاه شنوایی خط جانبی
ماهیان به کمک دستگاه شنوایی خط جانبی, صدا, ارتعاشات و سایر جابجایی های آب را درمحیط اطرافشان تشخیص میدهند. این دستگاه دارای دو جزءاصلی گوش داخلی و دیگری دستگاه نوروماست خط جانبی میباشد. گوش داخلی ماهیان علاوه بر دریافت صدا جهت یابی وتعادل فضای سه بعدی را به عهده دارد. خط جانبی ماهیان یک حس لمس مسافت است.
گیرنده های الکتریکی
در دستگاه خط جانبیماهیان غضروفی (کوسه ها وسفره ماهی) و گربه ماهی دریایی (Plotosos) اندامهایی به ام آمپول لورنزینی وجود دارند که میتوانند جریانهای الکتریکی را تشخیص دهند.
حس بینایی
چشم ماهیها شبیه چشم سایر مهره داران میباشد با این تفاوت عمده که تمرکز در چشم ماهیها نه با تغییر اندازه عدسی و بلکه با جابجایی عدسی صورت میگیرد و عدسی ماهیها از سطح مردمک بیرون زده است. در برخی کوسه ماهیها ساختاری شبیه پلک بوجودآمده است. و درناحیه شبکیه برخی ماهیان ساختاری آینه ای شکل بوجود آمده که باعث میشود چشم این ماهیان همانند گربه ها شب هنگام بدرخشد.

چند نکته برای آکواریومسیت ها:


میزان پر بودن معده به عنوان اصلی ترین عامل در تحریک اشتهای ماهی به شمار می آید. لذا سعی کنید غذا در مقادیر کم به ماهی داده شود چرا که اگر معده ماهی پر باشد درنوبت بعد غذا دهی از اشتهای کمتری برخوردار خواهد بود

منبع: ستاری 1381